Insights

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του Κρατικού Προϋπολογισμού. Πρόκειται για το βασικότερο εργαλείο που διαθέτει το Κράτος στην εφαρμογή της αναπτυξιακής του πολιτικής. Έχει ως στόχο να χρηματοδοτήσει έργα που αυξάνουν το δημόσιο και ιδιωτικό κεφάλαιο της οικονομίας, ενισχύουν το ανθρώπινο κεφάλαιο, συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό των υποδομών και εν τέλει προωθούν την ανάπτυξη. Επηρεάζεται από τους διαθέσιμους προς επένδυση πόρους και από τον τρόπο με τον οποίο οι πόροι αυτοί διατίθενται και αξιοποιούνται στους επιμέρους φορείς χρηματοδότησης και υλοποίησης έργων. Στο ΠΔΕ εντάσσονται έργα, μελέτες, ενέργειες και δράσεις που εγκρίνονται από το Υπουργείο Ανάπτυξης κατόπιν σχετικής πρότασης των αρμόδιων φορέων. Το ύψος του ΠΔΕ καθορίζεται ετησίως μέσω του Κρατικού Προϋπολογισμού.

Απαλλαγή από το φόρο υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση μετοχών: διακράτηση 24 μηνών αντί για 36 μηνών που προέβλεπε το προς διαβούλευση προσχέδιο προβλέπεται για την χορήγηση απαλλαγής από φόρο υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση μετοχών ελληνικών ή άλλων ευρωπαϊκών εταιρειών. Η συμμετοχή θα πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον σε 10% επί της αξίας του κεφαλαίου. Ο φορολογούμενος όμως δεν μπορεί να εκπέσει τις δαπάνες που συνδέονται με τη συμμετοχή που μεταβιβάζεται. Δεν επιβάλλεται φόρος ούτε κατά τη μεταγενέστερη διανομή ή κεφαλαιοποίηση της υπεραξίας. Η νέα διάταξη εφαρμόζεται για εισοδήματα που αποκτώνται από 1η Ιουλίου 2020. Αντίστοιχη απαλλαγή ισχύει εδώ και χρόνια σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενισχύει την ίδρυση εταιρειών συμμετοχών και στην Ελλάδα.

Με απλή αίτηση στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. η επιστροφή του ΦΠΑ επί οριστικά ανείσπρακτων απαιτήσεων: Ο Φ.Π.Α. που απέδωσαν στο Δημόσιο οι προμηθευτές γνωστής αλυσίδας σούπερ-μάρκετ αλλά δεν τον εισέπραξαν ποτέ, λόγω υπαγωγής της επιχείρησης στη διαδικασία εξυγίανσης, θα επιστρέφεται πια με μόνη την υποβολή σχετικής αίτησης στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. Υπενθυμίζεται ότι το δικαίωμα επιστροφής του Φ.Π.Α. στην εν λόγω περίπτωση αναγνωρίστηκε με την απόφαση 355/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Το κριτήριο των 183 ημερών παραμονής στην Ελλάδα για τη φορολογική κατοικία εισάγει για πρώτη φορά τη λέξη «αθροιστικά», χωρίς να αναφέρεται εάν πρόκειται για το ίδιο φορολογικό έτος ή όχι.

Δεν συνιστούν προσαύξηση περιουσίας ποσά που πιστώνονται σε λογαριασμό ελεγχόμενου φυσικού προσώπου, όταν αυτό συμμετέχει σε οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο (Ο.Ε., Ε.Ε., Α.Ε., ΕΠΕ, ΙΚΕ κλπ) και αποδεικνύεται ότι τα συγκεκριμένα πιστωθέντα ποσά αφορούν συναλλαγές ή εισόδημα ή περιουσία του νομικού προσώπου. Σύμφωνα με οδηγίες της φορολογικής διοίκησης, το ποσό αυτό θεωρείται ότι είναι γνωστής προέλευσης και δύναται να συνιστά δάνειο (αν κάτι τέτοιο προκύπτει από τις σχετικές εγγραφές στα βιβλία ή από άλλα στοιχεία) ή ταμειακή διευκόλυνση, ανάλογα με τα εκάστοτε πραγματικά περιστατικά, κατά την κρίση του ελέγχου.

Η απαλλαγή από τον φόρο της υπεραξίας που προκύπτει από την μεταβίβαση τίτλων συμμετοχής από 01/01/2020: Η υπό προϋποθέσεις απαλλαγή από το φόρο της υπεραξίας που προκύπτει από τη μεταβίβαση τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο είναι στην απολύτως σωστή κατεύθυνση για την προώθηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα.

Νέο Φορολογικό νομοσχέδιο: (α) Aπό την 1.1.2020 απαλλάσσονται τα Ελληνικά νομικά πρόσωπα από τον φόρο υπεραξίας μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής, υπό προυποθέσεις. Μέχρι σήμερα τα εισοδήματα αυτά φορολογούνται με 28%. (β) Από την 1.1.2020 μειώνεται ο συντελεστής φορολόγησης των μερισμάτων από 10% σε 5%. (γ) Από την 1.1.2019 ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής γίνεται 24%. Μέχρι σήμερα τα εισοδήματα αυτά φορολογούνται με 28%. (δ) Μέχρι την 31.12.2022 απαλλάσσονται τα φυσικά πρόσωπα από την υπεραξία μεταβίβασης ακινήτων. (ε) Ο χρόνος παραγραφής των υποθέσεων φοροδιαφυγής για χρήσεις από 2012 και εφεξής περιορίζεται από τα 20 στα 10 έτη. (στ) Μέχρι την 31.12.2019 δεν φορολογείται το ποσό της διαγραφής χρεών νομικών προσώπων προς πιστωτικά ιδρύματα, στο πλαίσιο εξωδικαστικού συμβιβασμού (ζ) Η φορολόγηση δικαιωμάτων μετοχών (“stock options”) ως παροχή σε είδος επεκτείνεται και στα συγγενικά πρόσωπα εργαζόμενων της επιχείρησης η οποία τα παρέχει, χωρίς καμία βελτίωση στον τρόπο φορολόγησης τους. (η) Θεσπίζεται εναλλακτικός τρόπος φορολόγησης μη κατοίκων Ελλάδος που μεταφέρουν την φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα με πληρωμή ετήσιου φόρου 100.000 ευρώ, εφόσον επενδύουν 500.000 ευρώ και δεν ήταν φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδος επί τουλάχιστον επτά έτη την τελευταία οκταετία.

Δήλωση πραγματικών δικαιούχων (UBO) – Παράταση προθεσμιών: Η προθεσμία για την καταχώρηση των πραγματικών δικαιούχων νομικών προσώπων στο μητρώο που τηρείται στη ΓΓΠΣ παρατείνεται, για την α΄ ομάδα προσώπων (γραφεία ν. 89 εκτός ναυτιλιακών, δικηγορικές εταιρείες κλπ) έως τις 25 Νοεμβρίου, για την β΄ ομάδα (υποκαταστήματα αλλοδαπών εταιρειών, μονοπρόσωπες ΑΕ, ΙΚΕ, αλλοδαπές εταιρείες ακινήτων κ.λπ.) έως τις 28 Νοεμβρίου και για την γ΄ ομάδα (λοιπές Α.Ε., ΕΠΕ, ΟΕ, ΕΕ κ.λπ.) έως τις 12 Δεκεμβρίου.

Η είσοδος νέου συνδικαιούχου σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό δεν αποτελεί από μόνη της φορολογητέα πράξη. Η φορολογητέα πράξη μπορεί να προκύψει εάν εν συνεχεία κάποιος συνδικαιούχος χρησιμοποιήσει τα χρήματα του κοινού τραπεζικού λογαριασμού (π.χ. μεταφέροντας τα σε ατομικό τραπεζικό λογαριασμό), εφόσον δεν είναι σε θέση να αποδείξει σε ενδεχόμενο έλεγχο ότι τα μεταφερόμενα χρήματα προέρχονται από την προσωπική του περιουσία. Στην περίπτωση αυτή θα επιβληθεί φόρος δωρεάς για τα ποσά που ο φορολογούμενος δεν καλύπτει με τα νομίμως φορολογηθέντα ή απαλλαγέντα εισοδήματά του.

Παραγραφή φόρου κληρονομιών: Το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή των φόρων και προστίμων στις υποθέσεις φόρου κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών δεν μπορεί να ανατρέχει σε διάστημα προ 31-12-2003, έχει δηλαδή υποπέσει σε οριστική παραγραφή. Πρακτικά, αυτό σημαίνει επιπλέον ότι, εάν έχει λάβει χώρα κάποια δωρεά ή γονική παροχή προ 31.12.2003 δεν συνυπολογίζεται στη φορολογική κλίμακα επί επιγενόμενων δωρεών ή κληρονομίας. Εάν για παράδειγμα, πατέρας έχει αποβιώσει το 2018 αφήνοντας σε τέκνο του περιουσία αξίας 600.000 Ευρώ, δεν θα συνυπολογισθεί γονική παροχή που είχε γίνει 600.000 Ευρώ εντός του 2003. Έτσι ο φόρος κληρονομίας που θα καταβληθεί θα είναι 16.500 Ευρώ αντί για 60.000 Ευρώ (αντί δηλαδή να υπολογισθεί με συντελεστή 10%).

Aύριο λήγει η προθεσμία καταχώρησης των πραγματικών δικαιούχων της πρώτης ομάδας στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων που δημιουργήθηκε. Στη πρώτη ομάδα περιλαμβάνονται αλλοδαπές εταιρείες που έχουν υπαχθεί στις διατάξεις του ν. 89/1967 ( όπως τροποποιήθηκε με το ν.3427/2005), ναυτικές εταιρείες του ν.959/1979, αστικές εταιρείες δικηγόρων κλπ. Διευκρινίζεται ότι οι ναυτιλιακές που υπάγονται στον ν. 27/1975 δεν έχουν καμία υποχρέωση καταχώρησης στο εν λόγω μητρώο. Οι προθεσμίες για τους λοιπούς υπόχρεους καταχώρησης είναι: η 1η Νοεμβρίου (κυρίως αλλοδαπές εταιρείες που λειτουργούν στην Ελλάδα) και η 29η Νοεμβρίου (Ανώνυμες Εταιρείες, Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης, προσωπικές εμπορικές εταιρείες κλπ.). Σε όσους δεν συμμορφώνονται, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 10.000 ευρώ, το οποίο σε περίπτωση υποτροπής διπλασιάζεται ενώ επίσης δεν τους χορηγείται αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.

Απαλλάσσονται από το φόρο κληρονομιάς και περιέρχονται αυτομάτως στους επιζώντες συνδικαιούχους, σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, οι χρηματικές καταθέσεις και τα αμοιβαία κεφάλαια που τηρούνται σε κοινούς λογαριασμούς και χαρτοφυλάκια της ημεδαπής (ν.5638/1932).

Για εισόδημα από μερίσματα αλλοδαπής προέλευσης, ο μειωμένος συντελεστής 10% εφαρμόζεται όταν η απόφαση του αρμοδίου οργάνου έχει ληφθεί μετά την 1.1.2019. Σε περίπτωση που δεν είναι ευχερής η διαπίστωση του χρόνου αυτού, ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται όταν ο χρόνος καταβολής των μερισμάτων στον δικαιούχο, μέσω πίστωσης του τραπεζικού λογαριασμού ή με άλλον τρόπο, πραγματοποιείται μετά την 1.1.2019 (ΑΑΔΕ Ε 2092/2019).

Σε λειτουργία τίθεται το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων Νομικών Προσώπων: Κάθε είδους νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που έχουν έδρα στην Ελλάδα ή ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα που φορολογείται στην Ελλάδα υποχρεούνται να τηρούν ειδικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, το οποίο συνδέεται με το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων που τηρείται στη Γ.Γ.Π.Σ. του Υπουργείου Οικονομικών.

Με την προαναγγελθείσα μείωση του συντελεστή φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων στο 24% θα πρέπει να βγουν από τη λίστα των προνομιακών καθεστώτων τόσο η Κύπρος όσο και η Ιρλανδία.

Δεν επιβάλλεται τέλος χαρτοσήμου σε άτυπες συμβάσεις χρηματικής διευκόλυνσης ή δανείου μεταξύ ιδιωτών, με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν συνταχθεί ή εκδοθεί σχετικά έγγραφα. Συγκεκριμένα, με τις πρόσφατες ΔΕΔ 1683/2019 και ΔΕΔ 1809/2019, η φορολογική διοίκηση έκανε δεκτό ότι προκειμένου να συντρέχει υποχρέωση χαρτοσήμανσης τέτοιων συμβάσεων θα πρέπει είτε αυτές να έχουν καταρτισθεί εγγράφως με την μορφή ιδιωτικού συμφωνητικού οποιουδήποτε τύπου είτε να έχει εκδοθεί έγγραφη απόδειξη εξόφλησης για την επιστροφή του χρηματικού ποσού από τον οφειλέτη.