05 Νοε 2026 5 λεπ. ανάγνωσης
Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) επιδιώκει να εξισώσει το κόστος άνθρακα των εισαγόμενων προϊόντων με εκείνο που επωμίζονται οι ευρωπαίοι παραγωγοί μέσω του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), αποτρέποντας τη λεγόμενη «διαρροή άνθρακα», δηλαδή τη μεταφορά παραγωγής σε χώρες με λιγότερο αυστηρές κλιματικές πολιτικές. Σήμερα, ο μηχανισμός καλύπτει έξι τομείς υψηλής έντασης άνθρακα: τσιμέντο, σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, λιπάσματα, υδρογόνο και ηλεκτρική ενέργεια. Κατά τη μεταβατική περίοδο (Οκτώβριος 2023 – Δεκέμβριος 2025) οι υποχρεώσεις περιορίζονταν στην υποβολή αναφορών, αλλά με την εφαρμογή της οριστικής φάσης από 1η Ιανουαρίου 2026 αποκτούν πλέον και χρηματοοικονομικό αποτύπωμα.
Οι εισαγωγείς που υπερβαίνουν τους 50 τόνους καλυπτόμενων προϊόντων ετησίως, καθώς και όσοι εισάγουν ηλεκτρική ενέργεια ή υδρογόνο, για τα οποία δεν ισχύει όριο, οφείλουν να αποκτήσουν την ιδιότητα του αδειοδοτημένου διασαφιστή, να υποβάλουν ετήσια δήλωση και να παραδώσουν τον αριθμό πιστοποιητικών CBAM που αντιστοιχεί στις ενσωματωμένες εκπομπές των προϊόντων που εισήγαγαν.
Η διάθεση των πιστοποιητικών αρχίζει τον Φεβρουάριο του 2027 και η πρώτη δήλωση, για τις εισαγωγές του 2026, αναμένεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Ήδη από το 2027, οι δηλούντες καλούνται να διατηρούν στον λογαριασμό τους πιστοποιητικά που καλύπτουν τουλάχιστον το 50% των σωρευτικών ενσωματωμένων εκπομπών των εισαγωγών τους. Για το πρώτο έτος εφαρμογής προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις, με τον πρώτο σχετικό έλεγχο να πραγματοποιείται στα μέσα του έτους.
Από το 2028 και μετά, ο μηχανισμός αυτός αναμένεται να λειτουργεί σε πλήρη βάση, απαιτώντας συνεχή παρακολούθηση των εισαγωγών και έγκαιρο προγραμματισμό αγορών πιστοποιητικών ανά τρίμηνο. Έτσι, το κόστος συμμόρφωσης δεν αποτελεί πλέον μόνο ετήσια υποχρέωση, αλλά επηρεάζει τις ταμειακές ροές της επιχείρησής σας καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει την επέκταση του CBAM από το 2028 σε περίπου 180 προϊόντα επόμενων σταδίων της αλυσίδας αξίας (downstream goods) με υψηλή περιεκτικότητα σε χάλυβα και αλουμίνιο, όπως μηχανήματα, ανταλλακτικά οχημάτων και οικιακές συσκευές. Εφόσον ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία, σημαντικός αριθμός επιπλέον κωδικών CN θα υπαχθεί στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού, επηρεάζοντας χιλιάδες εισαγωγείς στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η πρώτη πρόκληση είναι να διαπιστώσει η επιχείρηση αν, και σε ποιο βαθμό, εμπίπτει στο CBAM. Το CBAM εφαρμόζεται με βάση τη δασμολογική κλάση του εισαγόμενου προϊόντος (CN code) και όχι τον κλάδο δραστηριότητας. Έτσι, κατασκευαστικές, βιομηχανικές και εμπορικές εταιρίες που δεν παράγουν καλυπτόμενα προϊόντα μπορεί να εμπίπτουν στον Κανονισμό επειδή εισάγουν, για ίδια χρήση, μέταλλα ή άλλα υλικά του πεδίου εφαρμογής. Η χαρτογράφηση των εισαγωγών ανά κωδικό και προμηθευτή είναι το πρώτο βήμα και συχνά φέρνει στην επιφάνεια υποχρεώσεις που δεν είχαν εντοπιστεί εξαρχής.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά τα δεδομένα και το κόστος. Η δήλωση στηρίζεται στις ενσωματωμένες εκπομπές των προϊόντων, οι οποίες προϋποθέτουν αξιόπιστα στοιχεία από προμηθευτές τρίτων χωρών και μεθοδολογία υπολογισμού επαρκώς τεκμηριωμένη και επαληθεύσιμη, ικανή να υποστηριχθεί κατά τη διαδικασία ελέγχου από την αρμόδια Αρχή. Όταν τα στοιχεία αυτά δεν είναι διαθέσιμα, εφαρμόζονται προεπιλεγμένες τιμές, οι οποίες συνήθως οδηγούν σε υψηλότερη επιβάρυνση, ενώ η μη συμμόρφωση επισύρει κυρώσεις. Επιπλέον, η οικονομική επιβάρυνση του CBAM δεν θα παραμείνει σταθερή. Έως το 2034, καθώς καταργείται σταδιακά η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών στους ευρωπαίους παραγωγούς στο πλαίσιο του ETS, η έκθεση των εισαγωγών στο κόστος εκπομπών άνθρακα θα αυξάνεται προοδευτικά, καθιστώντας τον μηχανισμό ολοένα και σημαντικότερο παράγοντα κόστους και ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις. Το CBAM παύει έτσι να είναι αποκλειστικά τελωνειακό ζήτημα και απαιτεί συντονισμό μεταξύ των οικονομικών υπηρεσιών, των προμηθειών και των αρμόδιων λειτουργιών συμμόρφωσης και περιβαλλοντικής διαχείρισης, με σαφή κατανομή ευθυνών.
Η Grant Thornton στηρίζει τις επιχειρήσεις ώστε η συμμόρφωση με το CBAM να ενσωματωθεί στον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό και να μετατραπεί, όπου είναι εφικτό, σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Συνεργαζόμαστε στενά με όλα τα εμπλεκόμενα τμήματα της κάθε επιχείρησης, προσαρμόζοντας τις υπηρεσίες μας στις ιδιαίτερες ανάγκες τους μέσα από τέσσερις διακριτούς άξονες υποστήριξης.
Στηρίζουμε τις επιχειρήσεις από την αρχική αξιολόγηση της εφαρμογής του CBAM και τη συλλογή στοιχείων από τους προμηθευτές, έως την υποβολή των ετήσιων δηλώσεων και τη διαχείριση των υποχρεώσεων που αφορούν τα πιστοποιητικά.
Διαμορφώνουμε το λειτουργικό μοντέλο συμμόρφωσης με το CBAM, καθορίζοντας ρόλους, ευθύνες και διαδικασίες που διασφαλίζουν την αξιόπιστη και αποτελεσματική εφαρμογή των απαιτήσεων του μηχανισμού.
Εντοπίζουμε τους παράγοντες κόστους, αξιολογούμε τη χρηματοοικονομική έκθεση και διερευνούμε πρακτικές δυνατότητες περιορισμού της μελλοντικής επιβάρυνσης.
Παρακολουθούμε τις ρυθμιστικές εξελίξεις, παρέχουμε καθοδήγηση για τη συμμόρφωση και προετοιμάζουμε την επιχείρηση για τις μελλοντικές απαιτήσεις επαλήθευσης.
Εγγραφείτε στις ενημερώσεις μας
Europe is entering winter 2026/27 with lower gas stocks and higher prices than at any point since the 2022 energy crisis, this time because of a disruption to LNG rather than to pipeline supply.
Οι επιχειρήσεις, και ιδίως εκείνες για τις οποίες το ενεργειακό κόστος αποτελεί σημαντικό μέρος των λειτουργικών τους δαπανών, αναζητούν σταθερό, προβλέψιμο και ανταγωνιστικό (δηλαδή χαμηλό) ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αγορά των Συμβάσεων Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές (Renewable PPAs) διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη.
